Янги марралар остонасида

      Алишер Навоий номидаги Давлат академик Катта  театри Ватанимизнинг театр ва мусиқа маданияти ривожида ўзининг муносиб ўрнига эга бўлган санъат даргохларидан саналади. 1939 йилдан ўзининг шонли ижод  йўлини бошлаган театр давр билан хамнафас, республикамизда миллий ва жаҳон  опера ва балет санъатининг  шаклланиши ва  ривожланишида  мухим ахамиятга эга бўлди. Ўтган давр мобайнида театр саҳнасида опера ва балет санъатининг энг сара намуналари саҳналаштирилди. Ўзбек композиторлик ва ижрочилик мактаби шаклланди. Лекин узоқ йиллар мобайнида санъатнинг ноёб тури ҳисобланган опера ва балет санъати республикамизда янада ривожланиши ва халқаро даражада эътироф этилиши учун эътибордан четда қолиб келди.

      Ва нихоят Театр жамоаси кўп йиллардан бери орзу қилган қувончли кунлар келди. Мамлакатимиз президентининг шахсан эътибори ва ташаббуслари билан  юртимизда опера ва балет санъатини янада ривожлантиришнинг устувор йўналишлари белгилаб берилди.

      Янги Ўзбекистонни барпо этишда опера ва балет санъатининг нуфузини ошириш, миллий опера ва балет санъатини жаҳон миқиёсида тарғиб қилиш, оммалаштириш, унинг ноёб дурдоналарини сақлаш ва тарғиб этиш устоз – шогирд анъаналари ва ижодий мактабларни ҳар томонлама ривожлантириш, кадрлар тайёрлаш тизимини ривожлантириш, ушбу йўналишдаги театр ташкилотларини қўллаб – қувватлаш ва уларнинг моддий техника базасини мустаҳкамлаш, опера ва балет санъати вакилларини ҳар томонлама қўллаб –  қувватлаш ҳамда унинг равнақига муносиб хисса қўшган таниқли намоёндаларнинг ҳаёти ва ижодий фаолиятини тарғиб қилиш каби  хайрли ва мухим йўналишлар белгилаб берилди.

     Фармонда, опера ва балет санъатининг истеъдодли ва юқори малакали ижодкорларининг маҳорат мактаблари ташкил этилиши  ва уларга хар томонлама шароитлар яратиб берилиши ва рағбатлантирилиши, Катта театр қошида  Вокал академияси ҳамда Опера ва балет асарларини яратиш ижодий устахонаси фаолиятини йўлга қўйилиши баробарида, Ўзбекистон давлат консерваторияси ҳузуридаги Мусиқали театр – студия фаолияти  такомиллаштирилиши  ва  Катта театр ҳузурида 70 та штат бирлигидан иборат бўлган Фахрийлар оркестри ташкил этилиши белгиланди.

      Театр билан маданият ва санъат соҳасидаги таълим ташкилотларининг узвий ҳамкорлиги йўлга қўйилиб, театрнинг буюртмасига асосан вокал хонандалари, оркестр ва хор артистлари, балет соҳаси мутахассисларини тайёрлаш учун таълим ташкилотларига ҳар йили махсус квота ажратилади. Ўқувчи ва талабалар учун амалиёт дарсларини Театрда ўтказиш тизими жорий этилади.  

      В.Успенский ва Р.Глиер номидаги Республика ихтисослаштирилган мусиқа мактаблари концерт – педагогик дастури шакллантирилишида Театрнинг репертуари инобатга олинади. Ўзбекистон давлат консерваторияси ва Ўзбекистон давлат хореография академияси тегишли мутахассисликлар бўйича битирувчиларнинг малакавий (диплом) ишлари Театрда амалга оширилади. 2022/2023 ўқув йилидан бошлаб Ўзбекистон давлат хореография академиясида “Балет режиссёрлиги” бакалавриат таълим йўналиши очилади.  Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институти ҳузурида 2022/2023 ўқув йилидан бошлаб маданият ва санъат, шу жумладан опера ва балет санъати учун техник ва хизмат кўрсатувчи ходимларни, хусусан грим устаси, реквизитор, саҳна монтажи  ва ёритиш ускуналари ходимлари тайёрлаш мақсадида  техникум ташкил этилиши том маънодаги инқилобий ёндашиш бўлганлигини эътироф этиш лозим.

Маданият ва санъат соҳаси, шу жумладан опера ва балет санъати бўйича йирик ижодий ишларни амалга оширган соҳа вакиллари учун Маданият соҳаси академиги махсус унвони жорий этилади.

    Театрга ҳар йили камида тўртта  миллий ҳамда жаҳон классик опера ва балет асарларини саҳналаштириши учун давлат буюртмаси берилишини йўлга қўйиш, давлат бюджети ҳисобидан тарихий ва замонавий мавзулардаги тегишли янги миллий опера ва балет асарларини яратиш бўйича танлов эълон қилиниши  ва  буюртма асосида яратилган саҳна асарларининг реклама – тарғибот ишлари уч ой олдин бошланишини инобатга олиб, ушбу мақсадлар учун ҳар бир давлат буюртмаси сумманинг 10 фоизи миқдорида маблағ ажратилиши белгиланди. Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси янги спектаклларни мунтазам равишда тасвирга олади ва уларнинг Олтин фонди яратилади.

     Фармонда опера ва балет санъати бўйича иқтидорли  ёшларни излаб топиш, уларни юзага чиқариш ва рағбатлантириш тизимини жорий қилиш мақсадида ҳар йили анъанавий тарзда: “Ёш опера ижрочилари”, “Ёш балет ижрочилари”, “Дирижёр, режиссёр ва  балетмейстерлар” республика кўрик танлови ўтказилади ва республика кўрик танловларининг Гран – при ва 1 – ўрин ғолиблари тегишли таълим мутахассислиги бўйича давлат олий таълим муассасасининг бакалавриати қабул квотасига қўшимча давлат гранти асосида қабул қилинади. 2022 йилдан бошлаб, Давлат бюджети ҳисобидан ҳар икки йилда: Ҳалима Носирова номидаги халқаро вокал кўрик – танлови; “Тошкент баҳори” халқаро опера ва балет фестивали ўтказилиши ҳақидаги банди хам алоҳида  тахсинга лойиқдир.

     Театр фаолиятида замонавий маркетинг тизимини жорий этиш, юқори бадиий савиядаги спектаклларни саҳналаштириш ва ходимларни моддий қўллаб – қувватлаш мақсадида: Театр тузилмасида бош менежер лавозими жорий этилади. Хорижий мамлакатлардан етук ва малакали бош дирижёр Театрга камида икки йил фаолият  олиб бориш шарти  билан жалб этилади. Театрга Маданият вазирлиги тизимидаги ташкилотларнинг штат бирликларини мақбуллаштириш ҳисобига қўшимча 40 та ижодий ходим штат бирлиги ажратилади.

2022 йил 1 июлдан бошлаб Театр ходимларига Давлат бюджети ҳисобидан базавий лавозим миқдори ва меҳнатга ҳақ тўлашнинг лавозим окладлари 1,5 коэффицентга оширилган ҳолда белгиланади.

     Фармонда театр  жамоасининг ҳар йили камида тўрт марта республика ҳудудларига гастроль сафарларига чиқиши белгиланган бўлиб унда республикамизнинг олис ҳудудларидаги фуқароларнинг маданий хордиқ чиқаришлари назарда тутилади.

27 март – Халқаро театр куни муносабати билан ҳар йили 21 – 27 март, 1 – июнь, ва 1 ноябрь кунлари “очиқ эшиклар” куни деб белгиланди.

     Миллий опера ва балет санъатини жаҳон миқиёсида тарғиб этиш, илғор хорижий тажрибаларни ўрганиш ҳамда маданий алоқаларни янада кенгайтириш  мақсадида, театр жамоасининг хорижий давлатларга ҳар йили камида икки марта гастроль сафарлари ташкил этилиши белгиланди. Театр ижодкорлари ва мутахассисларини хорижда ўқитиш, малака ошириш ва стажировкага  юбориш йўлга қўйилади. Театр томонидан хорижий мамлакатлардан малакали мутахассислар иштирокида ҳар йили камида икки марта мастер класс ўтказилади.

     Театр ходимларини ижтимоий муҳофаза қилиш ва уларнинг соғлиғини тиклашга кўмаклашиш  мақсадида: Театр ходимлари сифатли ва бепул тиббий хизмат кўрсатиш учун Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси поликлиникасига бириктирилди ва тиббий хизмат кўрсатиш билан боғлиқ харажатлар Давлат бюджетидан соғлиқни сақлаш соҳасига ажратилган маблағлар ҳисобидан қопланиши белгилаб берилди. Ўзбекистон Касаба уюшмалари Федерациясининг ҳар йили Федерация маблағлари ҳисобидан Театрнинг камида 50 нафар ходимини санаторийларда соғломлаштириш ва оромгоҳларда бепул дам олишларини ташкил этиш тўғрисидаги таклифи маъқулланди.

      Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон давлат академик катта театрининг Васийлик кенгаши ташкил этилади. Ушбу кенгаш театрнинг ижодий фаолиятини ривожлантиришга қаратилган дастурлар ва истиқболли ташаббусларни қўллаб – қувватлаш, опера ва балет санъатини ривождантириш бўйича таклифлар ишлаб чиқади. Театр фаолиятининг самарадорлигини ошириш ва такомиллаштириш  бўйича дастурларни молиялаштириш ва амалга ошириш, ушбу соҳада халқаро ҳамкорликни йўлга қўйиш ва ривожлантириш бўйича амалий фаолият олиб боради.

      Мухтарам президентимиз томонидан республикамизда опера ва балет санъатининг ривожланишини, истиқболларини  белгилаб  берган  ушбу тарихий қарор ўзининг кенг қамровлилиги, опера ва балет санъати ривожи учун хизмат қиладиган ҳар бир бўғинни диққат  билан ўрганиб чиқилганлиги ва бирон – бир  соха эътибордан четда қолмаганлиги билан ҳам ахамиятлидир.  Театр жамоаси асрларга татигулик ушбу қарор  билан зўр мамнуният  ва ҳаяжон билан танишиб чиқди ва келажакда амалга оширилиши белгилаб берилган ижодий жараёнларни дастуруламал сифатида қабул қилганлигини чуқур мамнуният билан изҳор қиламиз.

 

 

 

 

 

Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими,

Алишер Навоий номидаги Давлат академик катта театр режиссёри –

Ҳайдарали Қосимов

 

3 января 2022

Галерея

Театр кассаси: (+99871) 233-90-81, 232-19-48
Бош маъмур: (+99871) 233-33-36
Директорнинг томошабинлар бўйича ўринбосари: (+99871) 233-32-21
Театр манзили: 100029, Ўзбекистон, Тошкент ш., Зарафшон кўч., 28
Тел./факс: (+99871) 233-35-28, E-mail: info@gabt.uz, gabtuzb@mail.ru

Facebook: https://www.facebook.com/gabtnavoi/
Telegram: https://t.me/gabtuzb
Instagram: https://instagram.com/gabt.uz